काठमाडौं – सूर्य उपासना, शुद्धता र सहअस्तित्वको प्रतीकका रूपमा मनाइने छठ पर्व नजिकिँदै गर्दा देशभर तयारी सुरु भएको छ। मिथिला क्षेत्रबाट उद्गम भएको यो पर्व अहिले देशका सहर–गाउँ र पहाडी भेगसम्म फैलिँदै नेपाली सांस्कृतिक जीवनको अभिन्न अंश बनेको छ। धर्म, संस्कार र प्रकृतिप्रतिको कृतज्ञताको संगमका रूपमा छठले समुदायबीच एकताको भावना जगाउने गर्दछ।
चार दिनसम्म चल्ने यो पर्व आगामी केही दिनमै सुरु हुँदैछ। पहिलो दिन ‘नहाय–खाय’ बाट व्रतालुहरूले शरीर र मनको शुद्धिकरण गर्छन्। दोस्रो दिन ‘खरना’ मा उपवास तोड्दै गहुँ, चामल र दूधबाट बनाइने खीर अर्पण गरिन्छ। तेस्रो दिन अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिइनेछ भने अन्तिम दिन बिहान उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य अर्पण गरी व्रत समापन गरिनेछ।
सूर्यदेव र उषा (छठी मइया)को आराधनाले जीवन, ऊर्जा र प्रकृतिप्रतिको सम्मान प्रकट गर्छ। छठमा कृत्रिमताभन्दा शुद्धता, प्रदर्शनभन्दा अनुशासन र भोगभन्दा संयमलाई प्राथमिकता दिइन्छ। व्रतालुहरूले माटोको चुल्होमा आगो बालेर बाँसको डालामा फलफूल, ठेकुवा, कसार र अन्य प्रसाद राखी पूजा गर्छन्। यो परम्पराले आत्मसंयम, सादगी र प्रकृतिसँगको सन्तुलनको सन्देश दिन्छ।
देशभरका नदी, पोखरी र जलाशय किनारमा अहिले सरसफाइ र सजावटका काम तीव्र छन्। महिलाहरूले नयाँ लुगा, पूजा सामग्री र प्रसादको तयारी थालेका छन्। काठमाडौंको गोदावरी, कीर्तिपुर र गोकर्णदेखि जनकपुर, राजविराज, विराटनगर र नेपालगञ्जसम्म छठका गीतहरू गुन्जिन थालेका छन्। बजारमा ठेकुवा, कसार, नरिवल र बाँसका डाला किन्ने भीड बढ्दै गएको छ।
छठले दिने सन्देश सरल तर गहिरो छ—शुद्धता, अनुशासन र कृतज्ञता जीवनका आधार हुन्। सूर्य अस्ताउँदा र उदाउँदा दिइने अर्घ्य केवल पूजाको कर्मकाण्ड होइन, यो प्रकृतिप्रतिको धन्यवाद हो। सूर्यको उज्यालो जस्तै सहअस्तित्व र सन्तुलनका मूल्यलाई बलियो बनाउने प्रतीक हो।
नेपाल विविध संस्कृतिको साझा उद्यान हो, र छठ त्यो उद्यानको एउटा उज्यालो फूल हो—जहाँ आस्था, सहिष्णुता र एकताको सुगन्ध फैलिन्छ। मिथिलाको परम्परागत परिकार, गीतसंगीत र सामूहिक उल्लासका साथ यो पर्वले फेरि एकपटक सम्पूर्ण नेपाली समाजलाई एउटै आस्थाको उज्यालोमा बाँध्ने तयारी गरिरहेको छ।
प्रतिक्रिया!!
सम्बन्धित खबर
