काठमाण्डौं । स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन (स्ववियु) चुनाव नेपालका विश्वविद्यालय तथा क्याम्पसहरूमा विद्यार्थीहरूको प्रतिनिधित्व चयन गर्ने एउटा महत्वपूर्ण प्रक्रिया हो। यसले विद्यार्थीहरूको हकहितका विषयमा आवाज उठाउने अवसर प्रदान गर्छ। तर, विगत लामो समयदेखि स्ववियु चुनावहरू स्वतन्त्र नभएर ठूला राजनीतिक दलहरूको प्रभावमा रहँदै आएको देखिन्छ। राजनीतिक दलहरूको प्रत्यक्ष संलग्नता र हस्तक्षेपका कारण स्ववियु चुनावको उद्देश्य नै धमिलिएको छ।
नेपालका प्रमुख राजनीतिक दलहरूले आफ्ना भ्रातृ संगठनहरू मार्फत स्ववियु चुनावमा प्रत्यक्ष रूपमा भाग लिन्छन्। तिनीहरू आफ्ना उम्मेदवार उठाउँछन्, प्रचार(प्रसारका लागि पार्टीका शिर्ष नेताहरूलाई प्रयोग गर्छन् र आर्थिक तथा रणनीतिक सहयोग प्रदान गर्छन्। स्ववियु चुनावलाई राजनीतिक शक्ति परीक्षणको रूपमा लिने प्रवृत्ति बढ्दो छ, जसले गर्दा विद्यार्थी राजनीतिलाई स्वतन्त्र रूपमा अघि बढ्न कठिन बनाएको छ।
ठूला राजनीतिक दलहरूले स्ववियु चुनावमा उम्मेदवारहरूलाई आर्थिक सहायता प्रदान गर्छन्। प्रचार सामग्री, सभा, र विद्यार्थीहरूलाई प्रभावित गर्नका लागि विभिन्न प्रलोभनहरू देखाइन्छ।
विगतका स्ववियु चुनावहरूमा विभिन्न क्याम्पसहरूमा झडप, तोडफोड, र हिंसात्मक गतिविधिहरू देखिएका छन्। दलहरूबीचको प्रतिस्पर्धा कहिलेकाहीं नियन्त्रण बाहिर जान्छ, जसले शैक्षिक वातावरण नै प्रभावित पार्छ।
विश्वविद्यालय तथा क्याम्पस प्रशासनमा पनि राजनीतिक दलहरूको प्रभाव देखिन्छ। कतिपय अवस्थामा निष्पक्ष चुनाव गराउनुपर्ने प्रशासन नै कुनै दल विशेषको पक्षमा ढल्किएको पाइन्छ।
विद्यार्थी राजनीतिलाई शिक्षण, अनुसन्धान, र नवप्रवर्तनसँग जोड्नुपर्नेमा यसको सट्टा दलगत राजनीति हावी भइरहेको छ। विद्यार्थीहरू आफ्ना स्वतन्त्र एजेन्डाहरू अघि सार्न कठिन महसुस गर्छन्।
स्ववियु चुनावलाई लिएर क्याम्पसहरूमा पटक(पटक अशान्ति हुने गर्छ, जसले विद्यार्थीहरूको अध्ययनमा बाधा पुग्छ।
स्वतन्त्र रूपमा सोच्ने र विद्यार्थी कल्याणलाई प्राथमिकता दिने उम्मेदवारहरूलाई पछि पार्ने चलनले वास्तविक विद्यार्थी नेतृत्व विकास हुन सक्दैन।
शिक्षण संस्थाहरूमा राजनीतिकरणले स्वस्थ प्रतिस्पर्धा र वैचारिक बहसको सट्टा गुटबन्दीको राजनीति हावी गराउँछ। विद्यार्थीहरूमाझ स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्ने आवश्यक छ।
क्याम्पस प्रशासन, विश्वविद्यालय, र निर्वाचन आयोगले स्वतन्त्र र निष्पक्ष चुनाव सुनिश्चित गर्न विशेष पहल गर्नुपर्छ। विद्यार्थी संगठनहरूबीच समझदारी कायम गर्दै लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई बढावा दिन आवश्यक छ।
राष्ट्रिय राजनीतिक दलहरूले स्ववियु चुनावलाई निष्पक्ष रूपमा हेर्ने परिपक्वता देखाउन आवश्यक छ।
स्ववियु चुनाव विद्यार्थीहरूको लागि मात्र नभएर समग्र शिक्षा क्षेत्रको विकाससँग प्रत्यक्ष जोडिएको विषय हो। यसलाई राजनीतिक दलहरूको प्रत्यक्ष प्रभावबाट मुक्त गर्न नसकिएमा विद्यार्थीहरूको वास्तविक हितमा काम गर्ने नेतृत्व विकास हुन सक्दैन। निष्पक्ष, स्वतन्त्र, र लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई कायम राख्दै विद्यार्थी राजनीति सही दिशामा लैजान आवश्यक छ।
प्रतिक्रिया!!
सम्बन्धित खबर
