मकर सङ्क्रान्ति हिन्दू धर्ममा विशेष पर्व हो जुन प्रत्येक वर्ष जनवरी महिनामा मनाइन्छ। यस दिन सूर्य धनु राशिबाट मकर राशिमा प्रवेश गर्छ र यसलाई सूर्यको उत्तरायणको आरम्भको रूपमा लिइन्छ। मकर सङ्क्रान्ति भारत, नेपाल, बङ्गलादेश, पाकिस्तान लगायतका दक्षिण एशियाली मुलुकहरूमा मनाइन्छ। यस पर्वको महत्व प्राचीन धार्मिक र सांस्कृतिक मान्यतामा आधारित छ।
मकर सङ्क्रान्तिको धार्मिक महत्त्व
मकर सङ्क्रान्ति हिन्दू धर्ममा विशेष धार्मिक महत्त्व राख्दछ। यस दिन सूर्यको उत्तरायण यात्रा सुरु हुन्छ, जसलाई देवता र ऋषिहरूसँग सम्बन्धित गरिन्छ। उत्तरायणको समयलाई शुभ र सकारात्मक मानिन्छ, र यसलाई आत्मशुद्धि र पुण्य कमाउने अवसरको रूपमा लिइन्छ। यो दिन विशेष गरी स्नान, दान र पूजा गर्नको लागि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।
मकर सङ्क्रान्ति मनाउने तरिका
नेपाल र भारतका विभिन्न भागहरूमा मकर सङ्क्रान्ति विभिन्न तरिकाले मनाइन्छ।
तिलको खाने र तिलको दान: मकर सङ्क्रान्ति सँग तिलको गन्ध र स्वाद जोडिएको छ। यस दिन तिलको लड्डु, तिलको खिचडी, तिलको मिठा आदि बनाइन्छ र दान गर्नका लागि प्रयोग गरिन्छ। यस दिन तिलको दानले पुण्य मिल्छ भन्ने विश्वास छ।
– विहानी स्नान: प्रायः यस दिन विशेष नदी वा तालमा स्नान गर्ने परम्परा छ। गंगा नदी, यमुनामाथि विशेष महत्व दिइन्छ, तर नेपालमा पनि धेरै स्थानमा यस दिन स्नान गर्ने चलन रहेको छ।
– मेला र पर्वहरू: मकर सङ्क्रान्तिका दिन विभिन्न स्थानहरूमा मेला र उत्सव आयोजना गरिन्छ। बङ्गलादेशमा पिठा पर्वको रूपमा मनाइन्छ भने भारतका केही भागमा पतंग उडाउने परम्परा पनि छ।
– नव वर्षको प्रारम्भ: कर्नाटका राज्यमा मकर सङ्क्रान्तिलाई नयाँ वर्षको शुरुवातको रूपमा पनि मनाइन्छ।
सामाजिक महत्त्व
मकर सङ्क्रान्ति केवल धार्मिक पर्व नभएर सामाजिक उत्सव पनि हो। यो दिन गाउँमा या शहरमा एक आपसमा भेटघाट, मिठाइँ बाँड्ने, र सन्देश आदानप्रदान गर्ने अवसरको रूपमा लिइन्छ। यस दिन, सबैलाई शुभकामना दिने परम्परा छ र परिवार, साथीभाइसँग मिलेर खुशी मनाउने गरिएको छ।
निष्कर्ष
मकर सङ्क्रान्ति एउटा महत्वपूर्ण हिन्दू पर्व हो जसले धार्मिक, सांस्कृतिक र सामाजिक दृष्टिकोणबाट मानिसलाई एकजुट पार्ने काम गर्दछ। यस पर्वको माध्यमबाट मानव जीवनमा सकारात्मकता र पुण्यको प्रवाहको विश्वास गरिएको छ। सम्पूर्ण समुदायले यस दिनलाई उत्साह र खुशीका साथ मनाउँछन्।
प्रतिक्रिया!!
सम्बन्धित खबर
