काठमाडौँ । जनता समाजवादी पार्टी (जसपा), नागरिक उन्मुक्ति पार्टी नेपाल (नउपा) र राष्ट्रिय मुक्ति पार्टी नेपालबीच आगामी प्रतिनिधिसभा चुनाव (२०८२ फागुन २१) एकै चुनाव चिह्नबाट प्रतिस्पर्धा गर्ने सहमतिपछि मधेस–थरुहट क्षेत्रको राजनीतिक दिशामा नयाँ मोड आएको छ। आइतबार सम्पन्न बैठकपछि तीन दलले रेशम चौधरी नेतृत्वको नउपाको पहिचान बनेको ‘जाँतो (चकिया)’ चिन्हलाई संयुक्त रूपमा प्रयोग गर्ने निर्णय सार्वजनिक गरे।
तीन दलका शीर्ष नेतृत्वद्वारा जारी संयुक्त विज्ञप्तिमा एउटै चिन्हले “विकल्प खोजिरहेका तथा निराश मतदाताप्रति एकीकृत सन्देश पुर्याउने” उल्लेख छ। साथै विचार मिल्ने अन्य दलहरूलाई समेत एकै चिह्नमा आउने खुला निम्तो दिइएपछि यो गठबन्धन प्रारम्भिक रूपमा देखिएको भन्दा फराकिलो बन्दै जाने संकेत बलियो बनेको छ।
जसपा भित्र पछिल्लो समय देखिएका द्वन्द्व, नेतृत्वप्रति असन्तुष्टि र विभाजनका संकेतबीच आएको यो सहमति पार्टीका लागि ‘संगठन पुनर्संयोजन’ को अवसरसमेत बनेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।
यता, नउपाका संरक्षक तथा थरुहट आन्दोलनका प्रमुख नेता रेशम चौधरीको लोकप्रियता—विशेषगरी कैलाली, कञ्चनपुरदेखि दक्षिणी कोशी र मधेसका सीमावर्ती क्षेत्रमा—जाँतो चिह्नलाई भावनात्मक सन्दर्भबाट प्रभावशाली बनाउँछ।
जसपाको संगठनिक पहुँच, नउपाको जनभावनामा आधारित समर्थन र राष्ट्रिय मुक्ति पार्टीको क्षेत्रीय संरचना समायोजन गर्दै जान सक्ने सम्भावनाले मधेस–थरुहटको विखण्डित भोट बैंक परिमार्जित भएर एकीकृत रूप लिन सक्ने अनुमान देखिन्छ।
अघिल्ला निर्वाचनहरूमा मधेस–थरुहटका समान एजेन्डा बोकेका साना–मझौला दलहरू अलग–अलग चिह्न लिएर मैदानमा उत्रँदा मत विभाजन भएको देखिन्छ।
‘एकल चिह्न मोडेल’ लागू गर्दै तीन दलले—समान मुद्दाका मतदाताहरूलाई एकै थलोमा केन्द्रित गर्ने,प्रतिस्पर्धी ठूला दलहरूसँग सीधा प्रतिस्पर्धा गर्न सहज बनाउने,चुनावी परिणाममा प्रभाव पार्न सक्ने ब्लक–भोट संरचना तयार गर्ने,जस्ता उद्देश्यलाई प्राथमिकतामा राखेको देखिन्छ।
जेन–जी आन्दोलनपछिको मतदाता मनोविज्ञान: नयाँ राजनीतिक खोजी
भदौ २३–२४ मा भएको जेन–जी (Gen-Z) आन्दोलनपछि देशभरि देखिएको नयाँ राजनीतिक चेतना र असन्तुष्टि अहिलेका दलहरूका रणनीतिमा ठूलो कारक बनेको छ।
युवा पुस्ताले मुख्य धारा दलका प्रति देखाएको अविश्वास, पारदर्शिता र जवाफदेहिताका सवाल, तथा नेतृत्व परिवर्तनको मागले मध्यम तथा युवा मतदाता समूह अर्ध–निर्णायक शक्ति बन्दै गएको छ।
यिनै मनोवैज्ञानिक परिवेशमा तीनदलीय गठबन्धनले—“पुराना गल्ती織 सुधार गर्दै नयाँ संयोजनमा अघि बढ्ने”“मधेस–थरुहटका मुद्दा अब टुक्रिएर होइन, संयुक्त आवाजमा आउँने”जस्ता सन्देश दिन खोजेको बुझिन्छ। Gen-Z पुस्तामा रेशम चौधरी प्रतीकात्मक रूपमा “व्यवस्था संशोधनको आवाज” को रूपमा स्थापित भइरहनुले गठबन्धनलाई मतदातासँग जोड्ने पुल बन्न सक्छ। तर यो समर्थन लामो समय छुन संगठनिक क्षमताले ठोस भूमिका खेल्नेछ।
संघीय राजनीतिमा ‘किंगमेकर’ बन्ने सम्भावना
मधेस–थरुहट क्षेत्रमा बलियो संरचना राख्ने दलहरूले एकै प्लेटफर्ममा प्रतिस्पर्धा गरेमा संघीय संसदमा निर्णायक सिट संख्या हासिल हुने अनुमान विश्लेषकहरूले गरेका छन्।
यदि गठबन्धन चुनावसम्म स्थिर रह्यो र तालमेल व्यवहारमै लागू भयो भने, आगामी संघीय सरकार निर्माणका प्रक्रियामा मधेस–थरुहट मोर्चा किंगमेकरको भूमिका लिन सक्ने सम्भावना बढ्छ।
यसबाहेक, दलहरूले प्रदेश सरकार, स्थानीय तह र संघीय संरचना सबै स्तरमा संयुक्त रूपमा कति प्रभाव जमाउन सक्छन् भन्ने विषयमा अहिले नै बहस सुरु भएको छ।
विज्ञप्तिमा विचार मिल्ने अन्य दलहरूलाई एकै चिह्नमा सहभागी हुन गरेको आह्वानले आगामी महिनामा यो गठबन्धन बहु–दलिय फ्रन्ट को रूप लिनसक्ने सम्भावना बढाएको छ।
तर, गठबन्धन विस्तार र एकीकृत संरचना निर्माण दुवै चुनौतीपूर्ण प्रक्रिया हुनेछन्। संगठन, एजेन्डा, नेतृत्व र कर्तव्य–विभाजनमा आन्तरिक व्यवस्थापन स्थापित हुन सके गठबन्धन दीर्घकालीन मोडेलमा बदलिन सक्छ।
प्रतिक्रिया!!
सम्बन्धित खबर
